Việc đóng cửa Eo biển Hormuz đe dọa dòng chảy 40.000 tấn đồng

Khoảng 40.000 tấn đồng cathode mỗi tháng vốn được vận chuyển trơn tru vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) qua cảng Jebel Ali hiện gần như không còn lựa chọn thay thế sau khi Eo biển Hormuz chính thức bị đóng cửa vào thứ Hai ngày 2/3. Hai điểm nhập khẩu thay thế duy nhất — Khor Fakkan và Fujairah — đã gần đạt giới hạn do phải gánh thêm lượng hàng chuyển hướng, theo các nguồn tin thị trường chia sẻ với Fastmarkets.

Các nhà sản xuất dây đồng chịu áp lực

“Phần lớn các nhà sản xuất tại GCC vận chuyển dây đồng bằng xe tải tới khách hàng — họ không cần xuất khẩu bằng đường biển. Sổ đơn hàng vẫn giữ nguyên quy mô, nhưng họ không thể nhập đủ cathode để sản xuất đáp ứng,” một trader cho biết. “Việc đưa khối lượng cathode lớn như vậy qua các cảng thay thế là không hề dễ dàng.”

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung tạo ra một nghịch lý: những ai đang nắm giữ đồng cathode trong UAE bất ngờ có quyền định giá cao hơn, nhưng lại không thể bổ sung tồn kho.

Sự gián đoạn này diễn ra sau khi các hãng vận tải container lớn nhất thế giới đồng loạt tạm dừng đặt chỗ và ngừng quá cảnh qua Hormuz từ ngày 2/3.

Hapag-Lloyd, trong thông báo gửi khách hàng ngày 3/3, cho biết việc “đóng cửa chính thức Eo biển Hormuz bởi các cơ quan chức năng liên quan” là lý do họ tạm dừng toàn bộ hoạt động vận chuyển qua tuyến này. Hãng cũng áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh 1.500 USD cho mỗi container 20 feet (TEU) đối với các đơn đặt chỗ từ ngày 2/3 trở đi, cũng như các lô hàng đang vận chuyển nhưng chưa dỡ.

MSC đã tạm ngừng toàn bộ đặt chỗ hàng hóa toàn cầu đến Trung Đông từ ngày 1/3. Maersk cũng ngừng nhận vận chuyển hàng đông lạnh và hàng nguy hiểm đặc biệt đi/đến UAE, Oman, Iraq, Kuwait, Qatar, Bahrain và Saudi Arabia, đồng thời dừng nhận đặt chỗ mới giữa tiểu lục địa Ấn Độ và nhiều điểm đến tại Vùng Vịnh.

Khoảng 750 tàu bị ùn ứ quanh Eo biển Hormuz vào đầu tháng 3, với khoảng 10% đội tàu container toàn cầu bị ảnh hưởng, theo truyền thông.

Xuất khẩu cathode của Iran bị gián đoạn

Việc đóng cửa cũng đe dọa hoạt động xuất khẩu đồng tinh luyện của Iran, vốn đạt khoảng 114.000 tấn trong năm 2024 theo dữ liệu của International Copper Study Group (ICSG) công bố tháng 2/2026. Tổng sản lượng đồng tinh luyện của Iran năm 2024 đạt khoảng 312.000 tấn, trong khi tiêu thụ nội địa khoảng 167.000 tấn, tạo ra lượng dư lớn để xuất khẩu.

Dữ liệu cũng cho thấy sản lượng đồng tinh luyện của Iran đạt khoảng 305.000 tấn trong 11 tháng đầu năm 2025, đưa tổng sản lượng cả năm lên khoảng 330.000–335.000 tấn, tăng khoảng 6–7% so với cùng kỳ.

Một phần đáng kể sản lượng đồng tinh luyện của Iran cũng được chế biến trong nước thành dây đồng và xuất khẩu dưới dạng bán thành phẩm.

Phần lớn xuất khẩu đồng của Iran được vận chuyển qua cảng Bandar Abbas — cảng chiến lược quan trọng nhất của nước này, nằm ngay trên Eo biển Hormuz. Hình ảnh vệ tinh từ nhiều cơ quan truyền thông kể từ ngày 2/3 cho thấy cơ sở hải quân tại đây bị hư hại nặng sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, và hoạt động thương mại tại cảng đã bị đình chỉ.

Điểm đến của đồng cathode Iran khó xác định chính xác. “Theo hiểu biết của tôi, phần lớn đều sang Trung Quốc,” một trader tại Mỹ cho biết. Ngoài ra, đồng cũng được xuất sang Ấn Độ, và trước đây Thổ Nhĩ Kỳ từng là thị trường tiêu thụ, dù các bên mua tại đây thường không công khai do rủi ro trừng phạt.

Nguồn cung lưu huỳnh: rủi ro thứ cấp

Một rủi ro khác được thị trường nhắc tới là khả năng gián đoạn nguồn cung lưu huỳnh từ Trung Đông — bao gồm từ ADNOC, một trong những nhà sản xuất lưu huỳnh dạng hạt lớn nhất thế giới — đến các mỏ đồng tại châu Phi.

Lưu huỳnh là nguyên liệu quan trọng để sản xuất axit sulfuric, được sử dụng trong quy trình SX-EW sản xuất đồng cathode. Nếu nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn kéo dài, sản lượng SX-EW tại châu Phi có thể bị ảnh hưởng.

“Tác động có đủ lớn để ảnh hưởng đến giá không? Có lẽ là không, nhưng sẽ gây gián đoạn trong một hoặc hai tháng,” trader nhận định. “Các nhà sản xuất sẽ phải tìm nguồn lưu huỳnh ngoài Trung Đông.”

Tác động đến giá: hiện vẫn hạn chế

Dù có gián đoạn, nhiều bên tham gia thị trường cảnh báo không nên phóng đại tác động ngay lập tức tới giá đồng trên Sở Giao dịch Kim loại London (LME).

Chuyên gia Ed Meir từ Marex cho rằng mức độ ảnh hưởng của đồng thấp hơn so với các hàng hóa khác.

“Đồng không chịu áp lực nguồn cung từ Vùng Vịnh nhiều như dầu hay nhôm, ngay cả khi loại trừ nguồn cung từ Iran,” ông nói. “Hiện tại khó đánh giá tác động giá — vì thực tế là không có hàng hóa nào ra vào Vùng Vịnh.”

Một trader cũng đồng tình, cho rằng khối lượng bị ảnh hưởng “chưa đủ lớn để làm biến động giá đồng.”

Tuy nhiên, yếu tố quyết định sẽ là thời gian kéo dài của xung đột. “Nếu chiến sự chỉ kéo dài vài tuần, mọi thứ sẽ sớm trở lại bình thường. Nhưng nếu kéo dài 6–8–12 tuần hoặc lâu hơn, đó sẽ là vấn đề lớn.”

Giá đồng giao ngay trên LME ở mức 12.959 USD/tấn vào ngày 4/3, giảm từ 13.229,5 USD/tấn vào ngày 2/3 — thời điểm Eo biển Hormuz bị tuyên bố đóng cửa.

Một số chuyên gia tại Mỹ cũng khuyến nghị cần thận trọng khi đưa ra kết luận quá sớm.

“Tình hình hiện tại còn quá nhiều bất định để có thể dự đoán. Hãy chờ thêm một tuần để xem diễn biến,” John Gross, chuyên gia tư vấn và nhà xuất bản The Copper Journal, cho biết.