Gián đoạn tại các cảng Vùng Vịnh ảnh hưởng như thế nào đến xuất khẩu kim loại cơ bản toàn cầu

Cảng Jeddah tại Saudi Arabia và cảng Sohar tại Oman đang trở thành các phương án thay thế chiến lược cho hoạt động xuất khẩu kim loại cơ bản bị đình trệ do việc đóng cửa Eo biển Hormuz. Hàng hóa được vận chuyển bằng đường bộ qua các quốc gia Vùng Vịnh khác như Bahrain và UAE. Tuy nhiên, hạn chế về công suất và chi phí logistics tăng cao đang làm giảm khả năng triển khai, theo các nguồn tin trong chuỗi cung ứng khu vực chia sẻ với Fastmarkets.

Đánh giá các cảng tại Oman cho xuất khẩu kim loại cơ bản

Cảng Sohar vẫn mở cửa và hoạt động bình thường tính đến ngày thứ Sáu 6/3, theo một nhà cung cấp dịch vụ logistics lớn. Cảng này nằm trên bán đảo phía đông của Oman và chưa bị tấn công hay pháo kích tại thời điểm bài viết.

Trong khi đó, Duqm và Salalah — nơi đặt các kho dự trữ nhiên liệu chiến lược của quân đội Mỹ — đã bị tấn công vào ngày 3/3. Theo hãng thông tấn Oman, nhiều máy bay không người lái đã nhắm vào các kho chứa nhiên liệu tại Duqm, trong đó một chiếc đã đánh trúng bồn chứa; thiệt hại được kiểm soát và không có thương vong. Tại Salalah, hai UAV bị đánh chặn trên bầu trời Dhofar và một chiếc rơi gần cảng.

Hoạt động tại cảng Duqm và cảng hàng hóa tổng hợp Salalah đã bị đình chỉ vô thời hạn sau các cuộc tấn công, theo Inchcape Shipping Services.

Nguồn tin logistics cho biết Duqm và Salalah bị lực lượng Houthi nhắm tới vì có sự hiện diện của cơ sở nhiên liệu quân sự Mỹ. Ngược lại, Sohar “không có bất kỳ liên quan quân sự nào của Mỹ.”

Một thỏa thuận khung chiến lược cho phép quân đội Mỹ mở rộng tiếp cận hai cảng Duqm và Salalah đã được ký vào ngày 24/3/2019

Duy trì xuất khẩu trong bối cảnh xung đột

Các trader và nhà sản xuất ngày càng coi Oman là vùng trung lập. “Nó giống như Thụy Sĩ của khu vực,” nguồn tin nhận định, cho biết các chuyến bay thương mại vẫn hoạt động bình thường từ Muscat dù khu vực xung quanh có xung đột.

Tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều nhầm lẫn về khả năng của cảng Sohar. “Có sự do dự và thiếu hiểu biết — mọi người thường gom tất cả vào một vấn đề chung,” nguồn tin nói.

Điều này dẫn đến việc công suất chưa được tận dụng hết. Sohar có năng lực hạn chế nhưng thực tế cho cả container lẫn hàng rời. Hàng hóa có thể đi qua cầu cảng, nhưng nút thắt chính nằm ở vận tải đường bộ do phải vận chuyển xuyên biên giới.

Cảng container quốc tế Oman (OICT), nay là Hutchison Ports Sohar, đã có khả năng tiếp nhận tàu 20.000 TEU từ năm 2016.

Hạn chế vận tải đường bộ gây tắc nghẽn nghiêm trọng

Việc vận chuyển nhôm nguyên sinh bằng xe tải từ các nhà máy luyện kim trong khu vực đến cảng Jeddah (Biển Đỏ) có thể làm tăng chi phí thêm tới 45 USD/tấn cho các lô hàng tháng 3.

Một số nhà máy luyện kim ngoài Saudi Arabia cũng đang cân nhắc phương án này, nhưng hiệu quả và khả năng giải quyết vấn đề lâu dài vẫn còn gây tranh cãi.

“Chúng tôi đang tìm giải pháp kết hợp vận chuyển đường bộ và đường biển,” một nhà sản xuất nhôm Trung Đông cho biết. “Hiện chưa áp dụng cho đơn hàng mới, nhưng đang dùng để hoàn thành các hợp đồng tồn đọng.”

Tuy nhiên, bài toán quy mô là không khả thi. “Ngay cả khi có thể vận chuyển bằng xe tải đến Jeddah, bạn sẽ cần hàng chục xe mỗi phút, chạy 24/7 — điều này là bất khả thi khi phải cạnh tranh với vận chuyển thực phẩm và hàng thiết yếu,” một trader nói.

Một trader châu Âu khác cho biết khu vực còn đang thiếu thực phẩm nên xe tải sẽ được ưu tiên cho nhu yếu phẩm. Một trader thứ ba nhận định phương án này “không thực tế với nhiều nhà máy luyện kim.”

Phí premium nhôm tăng mạnh do lo ngại nguồn cung

Phí premium nhôm P1020 tại châu Âu tăng mạnh trong tuần kết thúc ngày 6/3, khi giá billet tăng cao và gián đoạn thương mại tại Trung Đông làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt.

Đánh giá của Fastmarkets cho thấy premium nhôm P1020A tại Rotterdam đạt 420–455 USD/tấn, so với 360–390 USD/tấn tuần trước.

Ở thượng nguồn, tác động lan sang thị trường alumina châu Á – Thái Bình Dương. “Việc đóng cửa Hormuz khiến một phần alumina dự kiến xuất sang Trung Đông không thể giao hàng,” một nhà sản xuất tại Thượng Hải cho biết.

Giá alumina FOB Australia ở mức 303,25 USD/tấn, giảm nhẹ so với tuần trước, phản ánh tâm lý bi quan về khả năng nhập khẩu của các nhà máy luyện kim.

Vấn đề mang tính cấu trúc: không thể sản xuất nhôm nếu thiếu alumina. Phần lớn các nhà máy không có tồn kho đủ 3–4 tháng, nên rất dễ bị gián đoạn nguồn cung.

Sohar Aluminium có hệ thống dỡ hàng và cầu cảng riêng, cho thấy vẫn còn một phần công suất chưa được khai thác. Tuy nhiên, đặc tính vật lý của alumina gây khó khăn cho vận chuyển đường bộ — dạng bột nhưng chảy như chất lỏng, dễ rò rỉ nếu không đóng gói đúng cách.

Rủi ro nguồn cung thứ cấp ảnh hưởng thị trường toàn cầu

Dòng chảy đồng vào Vùng Vịnh cũng bị gián đoạn, nhưng do khu vực này chủ yếu là bên tiêu thụ ròng, tác động đến thị trường toàn cầu là hạn chế. Thậm chí, nếu hoạt động công nghiệp tại Vùng Vịnh chậm lại, nguồn cung đồng ở nơi khác có thể tăng lên.

Mối lo lớn hơn là nguồn cung lưu huỳnh cho các mỏ đồng tại châu Phi. Các nhà sản xuất Trung Đông — bao gồm ADNOC — xuất khẩu lưu huỳnh dạng hạt dùng trong sản xuất đồng cathode. Nếu gián đoạn kéo dài, sản lượng tại châu Phi có thể bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, lượng hàng đang vận chuyển và tồn kho trên biển vẫn tạo ra một “vùng đệm” nhất định, khiến thị trường chưa phản ứng mạnh về giá.

“Một phần chuỗi cung ứng vẫn còn dư địa xoay xở,” nguồn tin cho biết.

Một nhà sản xuất đồng tại châu Phi nhận định nguồn cung lưu huỳnh trong ngắn hạn chưa đáng lo, nhưng sẽ trở thành rủi ro nếu xung đột kéo dài.